Yapıtları

Uyku Ülkesi (2022, Roman)

"Bir toplumda rüyalarda görülenlerle yaşananlar arasında bir fark yoksa oranın adı Uyku Ülkesi'dir" mottosuyla raflara çıkan bu roman beyin kanaması geçiren bir kadın doktorun geçirdiği ameliyatlar sırasında uyuyup uyandıkça gördüğü düşleri not etmesi ve bir doktor arkadaşına yollamasının öyküsüdür. Yazarın bütün diğer romanlarından farklı olarak günümüzdeki bir distopyayı kadın kahramanın aracılığıyla anlatması yönünden benzersizdir.

Kurmacanın Yapısı (2022, İnceleme)

Hikaye anlatmanın üç çağını anlatan bu inceleme, kahraman ve karakter ayrımı yaparak bunların tarih içindeki değişimi temelinde öykünün yapısını ortaya koyuyor. Sinemadan tiyatroya, öyküden romana anlatıcılığın özelliklerini disiplinlerarası bir tutumla ortaya koyan yazar bu başvuru kitabını verdiği derslerin ve konferansların ekseninde tasarlamıştır.

Deniz Göründü (2022, Deneme)

Yazarın 1990 yılından beri tuttuğu notların ürünü olan bu kitap, şehirler hakkındaki denemelerin, kent kavramanın düşürdürdüklerinin bir sonucu olarak tasarlanmıştır. İki bölümden oluşur: Birinci bölümde şehir, ev, yol gibi kavramlar üzerinden yazılan denemleler vardır. İkinci bölümde ise alfabetik olarak pek çok şehir yahut yerleşim yeri anlamlı bir derinlikle ve sağlam bir belagatle ele alınmaktadır.

Zaman Yeli Kapadokya Dörtlüsü I (1995, Roman)

Kapadokya’da Moğol işgal yıllarındaki destansı yaşamları konu edinir. Koca insan yığınları içinde akıl dolu bir yalnızlığın ironik hikayesidir. Bu roman karamsar olmasa da, iyimser de değildir; ütopyayı geçmişin bir olanağı gibi değerlendirir. "Tersine ütopya" kavramı, bu kitaptan sonra ortaya atılmış bir önermedir.

Güvercine Ağıt Kapadokya Dörtlüsü II (1999, Roman)
Büyük bir yaz yağmurunun ardından, bulutların ardından çıkan ayışığı Anadolu’nun beş ayrı yerinden görünür. Bu, aynı gece içinde yaşanan birbirinden farklı olayların anlatılması içindir ve bu beş kişinin yolu bir şekilde kesişir. Güvercine Ağıt, Kapadokya dünyasının heterodoks yapısı içindeki kişisel yaşamların hikâyesidir. Bu romandaki pek çok karakter, edebiyatımıza konu bile olmamış başka hayatların insanlarıdır.
Yazarın Kapadokya temalı kitaplarının ikincisidir.

Kalenderiye Kapadokya Dörtlüsü III (2008, Roman)  NOTRE DAME DE SION EDEBİYAT ÖDÜLÜ 2009
Kapadokya ile ilgili olarak anlatılan romanların üçüncüsüdür; üç erkeğin hayatını anlatır. Bunların kesişim noktası “kalender” kavramıdır. Takvim, zaman gibi anlamları da içeren bu sözcük, İtalya manastırlarından Osmanlı vergi eminlerine varıncaya kadar geniş bir yelpazedeki olaylarla işlenir. Güçlü kadın karakterlerin dramı, büyük bir felsefi birikimin hayata indirilmiş açıklığı ve dilin o zamandaki şaşırtıcı kıvamı bu romanda bir aradadır. Kalenderiye, 2009 Dame de Sion Edebiyat Ödülü’nü almıştır.

Dönüyor Zaman Kapadokya Dörtlüsü IV (2024, Roman)  

Kapadokya Dörtlüsünün son romanıdır. Otuz yılda tamamlanan bir nehir romanın sonuncusudur. Bu dörtlüyü sırayla okumak gerekmez, her biri kendi içinde bir modül olarak tanımlanmıştır. Ancak sırayla okunursa daha ilginç keşifler yapma olasılığı da vardır.

Dönüyor Zaman, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş zamanı ile ilgili bir çağı görerek açılmaktadır. Asker kaçaklarını kovalayan ve cephe gerisinde doktorluk da yapan Kolağası Hakkı Bey’in etrafında düğümlenen çok aşamalı bir dönüşüme yer verir.

Dağlarda asker kaçağı olarak gezenleri, Rum ahaliyi, mübadeleyi, Yunan iç savaşını, köy enstitülerini, Kore savaşını, Demokrat Parti’nin ilk yıllarını ve Kapadokya kiliselerinde çalışan sanat tarihçilerini konu edinir. 

Dönüyor Zaman 1952 yılında yaşanan iki günü ve bunun yılların gerisindeki izdüşümleriyle ilgili bir olay örgüsüne yaslanır: Sözün acılı söylenişiyle, bugün artık tanımadığımız bir ülkeyi ve geçmişi anlatmaktadır. Orası hem biziz, hem değiliz. Zaman bir yel gibi gelip geçmiş ve her şeyi değiştirmiştir. 

Rüya Körü (2010, Roman)
Gürsel Korat, insanın "zaman"la ilişkisine bir kez daha parmak basıyor: "Gelecek zamanın bir bölümü şimdi bilinse ne olurdu?" sorusuyla vücut bulan roman, aşk, tutku ve bağlılık gibi kavramları alt üst eden "iktidar" kavramına tutku dolu bir heyecanla eğiliyor. Bizans'tan Selçuklu'ya bakmak gibi ilginç bir özelliği olan, derinlikli, karmaşık ama zevkli, görkemli ama sade bir roman. Bir İstanbul romanı.

Yine Doğdu Tanyıldızı (2014,Roman )  ANKARA ÜNİVERSİTESİ ROMAN ÖDÜLÜ 2015
Modernlik öncesinde öykü yalnızca anlatılırdı. Modernlikle birlikte yazar, hem anlatanı hem de yazanı kendi bünyesinde toplayan ilk kişidir. Yine Doğdu Tan Yıldızı, bu ayrımın farkına vararak açılış yapar: Anlatan ve Yazan farklıdır. Burada görsel teknikleri kullanmaya yarayan bir sesleniş formuna varır yazar. "Yazının görselleşmesi" dediği şeyin laboratuvarında dolaşırız: Yani yazar hem anlattığının hem de yazdığının farkındadır. Bir büyük üslup romanı.

Unutkan Ayna  (2016, Roman)  ORHAN KEMAL ROMAN ARMAĞANI 2017
12 Haziran 1915. Yozgat ve Kayseri'de çok canlar yanmış, köyler yok olmuş, Ermenilerin mahvına varan büyük olaylar çoktan doruğa çıkmış. Rumların ağırlıklı olarak yaşadığı Nevşehir'e de felaket yaklaşıyor. Fakat tuhaf bir şey oluyor, tehcir için gelen askerler bir şey arıyor. Müslüman, Rum ya da Ermeni demeden herkesin evi alt üst ediliyor. Bu durum 22 Haziran'da sona erecektir ama yaşamda başlangıç ve son diye bir şeyin olmadığı akıllarda yer edecektir.

Dalgın Dağlar (2017, Öykü)
Çizgili Sarı Defter (1996) ve Gölgenin Canı (2004) bir araya getirildi ve Dalgın Dağlar bu ikiliden oluştu. Yazarın şimdiye kadar yayımlanmış bütün öykülerine ulaşmak için iyi bir yol...

Taş Kapıdan Taçkapıya: Kapadokya (2003, Deneme İnceleme)

Kapadokya hakkında yazılmış en kapsamlı Türkçe özgün yapıttır. Bu kitapta çok sayıda çizim ve fotoğraf vardır. Neolitik çağdan Selçuklu da dahil geniş bir dönemin sanatsal birikimini açıklar, Kapadokya’yla ilgili pek çok gezginin ve araştırmacının çok iyi tanıdığı bu kitap, bölge tarihiyle ilgili en ciddi başvuru kaynağıdır.

Pofkuyruk (2013, Çocuk Öyküsü)

Eski masalların çocuklar için yararlı olmadığına inanan yazar, bir gün modern çağın masallarını yazanlara katılır ve kızına küçükken anlattığı öykülerden hareketle bir masal kurar: Yaramaz sincap bir gün kuyruğunu kaybeder de, başka hayvanlardan kuyruğunu isterse ne olur?

Bir Ayı Ne İster? (2016, Çocuk Öyküsü)
Ayı yavrusu Potuk'un bir derdi var: O servis otobüsünde cam kenarında oturmak istiyor. Bu konuda dertli olsa da bir gün çözüyor bu sorunu. Bunu nasıl yaptığı da kitapta yazılı. Şarkı sözleri bile var.        

Kunday, Gölgeler çağı (2017, Gençlik Romanı)
Olağanüstü güçleri olan şamanlar, Moğolların Anadolu'ya gelişi karşısında yaşamı koruyabilecek midir? Ölümsüz kahraman Hızır'ın bu hiçbir yerde söylenmemiş hikayesi, büyük bir macerayla, başlıyor!

Ayaşan, Kem Gözler Çağı (2021, Gençlik Romanı)

Kunday devam ediyor. Birinci maceranın sonunda Ayaşan babasının ve annesinin yanına döner ama Kunday'ın yaptığı bir hata yüzünden başı belaya girer. Kunday herkesi yanlışlıkla sorunlara sürükler ama bu zorluğun üstesinden gelinecektir. Ama nasıl?

                       

Yün Sultan ve Yedi İbiş (2019, Çocuk Öyküsü-9-11 Yaş)

Masalların yeniden yazılması gerektiğine bir örnek. Bir Pamuk prenses parodisi. Cinsiyetçi ve kötücül bakış açısının dışına çıkılarak, yeni değerlere göre düzenlenmiş bir masal.

Gözlüklü Karga (2021, Çocuk Öyküsü 7-9 Yaş)

Gözlükleri çalan kargalar ve arkadaşları öyle bir sürpriz hazırlarlar ki, bu hayvanları sevmeden duramayız. Gözlüklü Karga Özge Tığlı Taşlı'nın çok güzel resimleriyle çocuklarımıza benzersiz bir öykü anlatıyor. 

Ay Şarkısı (2018, Roman)

1998'de ilk baskısı yapılan bu roman yazarın gerçekte ilk romanıdır. Yirmi yıl sonra Gürsel Korat, kitabın asıl eksenine bağlı kalarak bu kitabı yeniden yazdı. Roman, 12 Eylül koşullarında cezaevinde yaşanan olaylara ekseninde 1968- ve 1978 kuşağının ortak hikayesini ele alır. 

                                                               

Kristal Bahçe (Deneme, 2003)

Edebiyat üstüne denemelerden oluşan bu kitap edebiyat meraklılarının çok ilgisini çekmiştir. Genişletilmiş yeni baskısı 2002 yılında yapılmış ve Everest'teki yerini almıştır. Bu denemeler edebiyat hayatımız hakkında yazarın çok yerinde saptamaları ile çok beğenilen, aranan bir denemeler toplamıdır. Genişletilmiş basımla birlikte kitap neredeyse iki katına çıktığı için içeriğiyle merak uyandırdığı söylenebilir.

Sokakların Ölümü (İnceleme 1996)

Şehirler, sokaklar ve kentler üzerine yazılmış erken bir uyarı niteliğinde olan bu kitap, yaşadığımız bugünkü kent felaketlerini, mimarlığın ideolojik boyutlarını, kentliliğin anlamlarını yirmi beş yıl öncesinden haber veren bir niteliktedir. Yeni baskısı 2023 yılında yapılacaktır. 

Dil, Edebiyat ve İletişim (2008)

İletişim ve Edebiyat konusuyla bağlantılı olarak, dilin ve anlatım olanaklarının değişmesiyle ve söylemlerle ilgili bir inceleme. Gözden geçirilmiş baskısı 2022 yılında yeniden yapılmış ve Everest raflarındaki yerini almıştır.

___________________________________________________________________

Plot summaries of novels by Gürsel KORAT

Zaman Yeli (Wind of Time, 1994), Güvercine Ağıt (Lament to the Dove, 1999), Kalenderiye (Land of the Qalandar, 2008), Rüya Körü (Dream Blind, 2010), and Yine Doğdu Tanyıldızı (Venus Rises Again, 2014).

Zaman Yeli (Wind of Time, 1994) opens in 1254 in Cappadocia, Korat’s favorite setting, and elaborates on the struggles of the inhabitants under crusades of the Mongolian to the city. Protagonists such as the blind soldier Leon, deaf painter Dimitrius, top commander in Başhisar Haydar Ofendis, brother of Ofendis’s wife and the top commander of Uçhisar Vasili are from different segments of the society but they share a common fate in terms of the alienation of the city. Korat masterfully shows the cosmopolitanism in pre-Ottoman Anatolia, and narrates how people of different ethnic and religious origins such as Armenians, Genoese and Turcomans unite and discuss possible ways to overcome the attacks. The novel opens with the introduction of Leon and Dimitrius to the commander of Uçhisar. Dimitrius, paints on the walls of churches but he does not abide the conventions. His “art” serves as a metaphor in the novel for the discussion of being a subject with free will, in front of God and under the established rules of religion. As Dimitrius and his side-kick Leon are dismissed from the wall-painting business for not obeying the norms, an earthquake takes place, leaving Vasili, who did not make much effort to protect them, full of regret for looking down upon “the saints,” as he thinks it was the dismissal of the painter and his apprentice what caused the earthquake. People gradually start to realize that Dimitrius’s paintings foresee the future, so speculations on his secret powers become widespread. Meanwhile, swept by the conditions of war, Haydar joins the battle, gets wounded, and returns home years after to find his wife married with another Selchuk commander, thinking he was dead. He finally ends up in front of a painting by Dimitirus, appreciating its heterodoxy.

 

 

Güvercine Ağıt (Lament to the Dove, 1999) opens in 1294 in a village close to an Armenian settlement, where Turcomans take an Armenian priest, Civan, refuge. There is hardly any protagonist in this novel as Korat moves from one domain to another, elaborating on several different characters; however, Civan serves as a signal pointing the path that takes the reader to the end of the novel. There is again a very cosmopolitan setting in the novel, and Korat delicately shows how instable human relations around power in the region are. Haydar and Vasili, top commanders of Başhisar and Uçhisar organize a rebellion, get defeated; Haydar’s wife Marika seeks protection by getting married to Manuel, the commander of Peristrama. Korat moves into several other stories of oppression, detailing lives of people in Bektashi dervish lodges, and presenting Ilkhanids, Armenians, Venetian traders all in the complexity of their heterodoxies. Discussions of monism, holly trinity, early Christian communes, sufi cults etc. provide added dimensions to everyday lives of ordinary people. Civan’s slavery becomes a medium of exchange between different cultures, where Armenian and Turcoman origins are discussed, finally yielding a love story between Civan and Şamnalika, daughter of the leader of Civan’s prisoners. Meanwhile, Saruca Abdal, a dervish who looks down upon female dervishes of the era, finds himself sharing a cell with Gülbeyaz, a female dervish, when both fell hostages to Stavro, a brutal commander in the city. Civan finally manages to escape but he is mistaken for being a Tatar and falls hostage for the second time, this time to the Mongolians and his previous kidnapper, father of Şamnalika, this time becomes a fellow prisoner. In the end of the novel, Civan obtains a release following a series of interrogations, and finds himself waiting for Şamnalika to come and find him, unaware of her violent death following the kidnapping of her father.

Kalenderiye (Land of the Qalandar, 2008) opens in 1324 and is set in a variety of places that allude to cosmopolitanism in Anatolia. Korat introduces postmodernist plot devices in this novel, linking scattered stories of his personas to each other with references to a book of confessions that manage to survive until Ottoman times. The narrator in the first part of the novel is Hristo from the Greek island Crete, who is in love with Anna, a prostitute. Hristo introduces himself as Giovanni, to enter The Saint Angelo monastery and speak to the head, the 80-year-old Giuseppe Manzoni, who is his father. Manzoni tells Hristo that his mother was a prostitute and explains how their paths crossed before he left him as a three-year-old child in Crete. Hristo starts reading Calendaria, Manzoni’s notebook of confessions. In the second part of the novel the setting is Anatolia in 1527. A revolt takes place by Kızılbaş people (of Shi'i origin) in Kayseri castle. The rebels take top commanders of the city refuge and Ottomans send a pascha called Bahri out to report on the events. Bahri Pascha introduces political pressures to the already complicated issue of religion and heterodoxy in Kayseri as an image of power from the capital of the Empire. He reads a distorted version of Manzoni’s confessions, which not only helps to link two different settings with almost 200 years of time gap to each other, but also underlines that humans have similar stories in different parts of the vast lands of Empire. In the final part of the novel, a Qalandar dervish called Sergüloğlu narrates the series of events that constitute the uprising. In this novel, Korat makes dervishes, monks and historical figures speak a language peculiar to their positions in the society. Sergüloğlu insists that he does not understand Bahri Pascha’s language at all and that the Pascha and him have different understandings of realities.

 

Rüya Körü (Dream Blind, 2010) is set in 11^th century Istanbul where Stefanos Aksukos serves as the chronicler of the Emperor of Eastern Rome, Manuil I. Despite his Selchuk origins Stefanos is a trusted person due to the powerful position of his father in the army. In his dreams, Stefanos sees visions of the future but he fails to help the emperor with his visions, as he is not able to manage his powers. Stefanos travels to Belgrad, Lebanon and distant towns in Anatolia trying to understand his powers and earn respect with them but he fails to do so. Another important persona in the novel is Andronikos Komnenus, one of the heirs of the throne, who aims to topple Manuil I from power. Andronikos also has visions in his dreams in which he sees events from the past that he did not witness. Andronikos wants to learn about the future while Stefanos wants to solve the mysteries of his past, curious about the Selchuk origins of his father; hence the two try to unite their powers. Korat shows how knowing the past and the future become weapons of power in a war for hegemony. Toward the end of the novel, Stefanos sees visions of automobiles, soccer games, TVs etc. but he fails to understand what he sees. With a postmodernist twist, visions of Stefanos are disturbed by noises from the city such as car alarms, the daughter of the writer summoning him etc. taking the narration to the end.

Yine Doğdu Tanyıldızı (Venus Rises Again, 2014) is a meta-narrative in which the narrator is at the same time the writer of the chronicle, which constitute the book. The plot follows the well-known story of the 13th-century poet Rumi, (Mevlana Celaleddin) his attachment to the Sufi mystic Shams (Şems-i Tebrizi), and their spiritual transformation but Korat follows a completely different path and takes the powerful feelings of lust and envy at the explicit focus of the narration. In contrary to his previous novels, which were multi-religious in terms of their cast, Korat choses to focus on Sunni Islam in this novel. The novel opens in Niğde, a city with a predominantly Muslim population, in an anonymous time, with Sheik Nizamüddin Dara’s dream in which he sees beautiful Fazıla, a slave of him. Sheik is one of the top authorities of religion in his city. His older son Mesud is an alchemist and younger son Nurettin works in the leather trade. Nurettin, who accidentaly witnesses his father beating Mihri while having sex with him becomes a reactionary figure in contrast to Mesud, who is willing to obtain justification from his father by his deeds. Meanwhile, Ishak, a wandering dervish who rejects Sunni practices of Islam, arrives at the city to seek acceptance by the Sheik. Sheik Nizamüddin becomes attracted to Ishak, who says daily prayers are for the uneducated, at their very first meeting. The bond that develops between them alerts the city people when the Sheik leaves his post and forgets about his duties. Nurettin’s anger against his father grows bigger as he falls in love with Fazıla but he finds out that he is not able to marry her since the Sheik, all of a sudden, decides to adopt his slave, putting the two into a complicated position of kinship as brother and daughter. To be able to keep Ishak in his itinerary, Sheik decides to join him with Fazıla in marriage, which makes Nurettin’s anger surface. He develops a plan to poison Ishak but tragically kills the woman he loves. Nurettin finally kills İshak with a knife, cold-bloodedly. The narrator, who surfaces as Mihri toward the end of the novel, elaborates on his witness position, and admits that as chronicler, he also played a part in the twists of the events.

Unutkan Ayna (Forgetful Mirror 2016)

The Forgetful Mirror describes Nevşehir, a small Central Anatolian town, at the time of the Armenian massacres. The basic theme which arouses interest in the course of the novel begins with Unionist Colonel Ziya Bey learning that the peddler named Boğos has smuggled in a coffin documents which will be to the detriment of the Ottoman government. The brigand, Osman Ağa captures Boğos but while questioning him kills him by accident. Under these circumstances Ziya Bey has no option but to surround Nevşehir: all the houses are to be searched.

The soldiers have surrounded the town but the people do not know about it yet. There is evidence of feverish activity in Kirkor the blacksmith’s forge. Memet, the barber, is helping the blacksmith and wheel trims are being made for war effort supplies. At one point they say, ‘if only Boğos would come and we could go treasure hunting.’ The three friends are treasure hunters. They have a cave which no one knows about. Boğos’s body has arrived in place of Boğos who was expected that evening but did not arrive. This development could lead to Zabel, an Armenian woman whom Fuad Hilmi Bey is hiding in his home, being caught. The circle has narrowed. Consequently Fuad Hilmi Bey steals some official documents: these are printed permits waiting to be filled in.

Kirkor the blacksmith and Memet want to go to the cave thinking that Boğos has been killed not for political reasons but because he revealed the treasure. They wonder what happened; had the murderers killed Boğos and then put the other two treasure hunting friends in the queue. Why was the acting governor saying, ‘If you know of a cave don’t tell anyone?’ Memet and Kirkor find the coffin in the cave. Inside are the negatives of photos. They take one or two of these films which are a record of the massacre.

 Kirkor and Memet are in no state to think about desertion. Memet says that they have to escape to the cave. Acting governor Fuad Hilmi Bey appears with Zabel and two children. Thus, showing the documents given to him by Fuad Hilmi Bey, Memet finds a way to get supplies for about twenty people to the cave through the blockade as though he is taking them to the front. People also pass through the secret passage and get out of the town. While the arduous life continues in the cave Muharrem comes along: here we learn that the deportation has taken place and everyone has died. 

Colonel Ziya Bey will use Muharrem’s obsession of not answering questions, but when something is said wrongly not failing to correct it, to his advantage. In fact that is what happens. Muharrem in great distress leads the pasha to the cave which has been sought for the last twelve days.

The cave is empty. Only the coffin is there. And the negatives.  It seems that the escapees have printed the pictures in the cave, lightened their load and gone away. The colonel goes berserk and begins to hit Muharrem saying, ‘Why didn’t you tell me before?’ Muharrem hits the colonel’s forehead with the thing in revenge. It is the adze which the escapees use to dig the earth. Muharrem kills the colonel hitting him again and again and leaves him beside the coffin he has been seeking for the last twelve days. Colonel Ziya Bey will remain in this unknown cave with the coffin he has been pursuing and will not be found as there will be no search.

Thus Muharrem has managed to save the pictures, each a ‘forgetful mirror.’ Unknowingly.